16-11-2026

Nederlandse ziekenhuizen pleiten voor wereldwijd productdata delen via GDSN

Dankzij het versnellingsproject GDSN loopt de Nederlandse zorgsector voorop met het delen van productdata. Als ziekenhuizen en leveranciers uit de hele wereld daarop aanhaken, profiteert iedereen van de grote voordelen. Tijdens de GS1 Global Healthcare Conference in Boston riep Wesley Berga namens de Nederlandse ziekenhuizen zijn buitenlandse collega’s op. “Wie als leverancier geen data deelt, vormt voor ons als ziekenhuis een risico.”

Nederlandse ziekenhuizen pleiten voor wereldwijd productdata delen via GDSN - GDSN Gezondheidszorg

Wesley Berga windt er geen doekjes omheen: de manier waarop we in de zorgsector productdata delen, stamt uit de jaren tachtig. “Ik zie het op mijn eigen afdeling. Medewerkers ontvangen de productdata via e-mail, pdf’s of Excel-bestanden. Ze moeten die data grotendeels handmatig overkloppen in ons eigen IT-systeem om die producten überhaupt bestelbaar te krijgen. Dat is een verspilling van tijd en energie en voegt geen waarde toe. Sterker nog: deze manier van werken vergroot alleen maar de kans op fouten.”

Tientallen jaren achterstand

Berga is bijna twee jaar geleden aangetreden als manager inkoop bij Frisius MC, het medisch centrum dat op 1 januari 2025 is ontstaan na de fusie van de ziekenhuizen in Leeuwarden en Heerenveen. Daarnaast is hij voorzitter van de Inkoopsamenwerking Friese Ziekenhuizen (IFZ), waaronder ook de ziekenhuizen in Sneek en Drachten vallen. De gebrekkige wijze van data delen in de ziekenhuizen was hem vanaf het begin een doorn in het oog. “Ik ben oprecht geschrokken toen ik in de zorg aan de slag ging. Onbegrijpelijk dat we nog steeds op deze manier werken, gezien de gigantische druk op kosten en het tekort aan personeel. We lopen tientallen jaren achter op de retailsector.”

In december van dit jaar is de locatie in Heerenveen gekoppeld aan het Global Data Synchronisation Network (GDSN) van GS1 en kan het ziekenhuis digitaal productdata ontvangen. Dat is niet alleen essentieel om de huidige problemen in de gezondheidszorg te helpen oplossen, maar ook om de sector klaar te maken voor de toekomst. “Gestandaardiseerde, complete en correcte data is essentieel als je met AI aan de slag wilt, als je duurzamer wilt opereren en als je de risico’s in de supply chain wilt reduceren. En natuurlijk raakt het ook aan de veiligheid van onze patiënten. Of een hulpmiddel wel of niet steriel is, staat in de productdata.”

Doorbraak in Nederland

GDSN is het instrument van GS1 om digitaal productdata te delen tussen leveranciers en ziekenhuizen. Over het gebruik ervan wordt in de Nederlandse zorgsector al jarenlang gesproken. Toch bleef een doorbraak lang uit. “Een belangrijke reden is de versnippering. We hebben in Nederland 72 ziekenhuizen, die allemaal hun eigen broek moeten ophouden. Dat maakt het lastig om bij wereldwijd opererende leveranciers af te dwingen hun productdata in GDSN te zetten”, stelt Berga. “Een andere reden is dat de focus in ziekenhuizen vooral op het primaire proces ligt, en terecht. Maar daardoor is er te weinig oog voor de verspilling die plaatsvindt in ondersteunende processen.”

 

Het afgelopen jaar is die doorbraak er toch gekomen. De reden is dat de branche- en inkooporganisaties en GS1 Nederland samen met de ziekenhuizen een versnellingsproject hebben opgezet. “We hebben jarenlang keurige brieven geschreven met het verzoek aan leveranciers om zich aan te sluiten op GDSN. Het afgelopen jaar hebben we het anders aangepakt. We zijn met de belangrijkste leveranciers om tafel gaan zitten. Niet namens één, maar namens alle ziekenhuizen. Daardoor zijn opeens heel andere gesprekken ontstaan. En is het ons gelukt om een flink aantal leveranciers in beweging te krijgen.”

Ook voor leveranciers biedt het grote voordelen om te werken met één gestandaardiseerd, wereldwijde oplossing. Het alternatief is een verschillende oplossing per land, en in sommige landen zelfs per ziekenhuis. Dat is allesbehalve efficiënt.

Nederlandse ziekenhuizen pleiten voor wereldwijd productdata delen via GDSN - Wesley Berga

Wesley Berga

Manager Inkoop

Frisius MC

Pleidooi voor internationale samenwerking

Ook voor de leveranciers van medische hulpmiddelen levert het werken met GDSN grote voordelen op. Jarenlang ontvingen ze van 72 Nederlandse ziekenhuizen steeds weer opnieuw een verzoek om productdata aan te leveren. Zodra ze zijn aangesloten op GDSN, hoeven ze die data nog maar één keer te publiceren. Alleen blijft het voor veel leveranciers lastig om productdata aan te leveren volgens ECHO, het geharmoniseerd datamodel dat inmiddels in tien landen wordt gebruikt. Die data moeten ze intern uit verschillende systemen, divisies en landen halen. En die data is in beheer van collega’s die niet altijd het belang van het Nederlandse datamodel inzien.

 

Voor Berga is dit reden om te pleiten voor internationale samenwerking onder begeleiding van GS1. “Als Nederland lopen we wereldwijd voorop. Maar als klein land blijft het lastig om verandering in gang te zetten. Als we als internationale gemeenschap van ziekenhuizen gaan samenwerken, kunnen we veel voor elkaar krijgen op het gebied van data delen”, is zijn overtuiging. “Ook voor leveranciers biedt het grote voordelen om te werken met één gestandaardiseerde, wereldwijde oplossing. Het alternatief is een verschillende oplossing per land, en in sommige landen zelfs per ziekenhuis. Dat is allesbehalve efficiënt.”

Reduceren van risico’s in de keten

Uiteindelijk draait het voor Berga om het bouwen van weerbare en veerkrachtige ketens. Door problemen in productie of transport, bij leveranciers of verder stroomopwaarts in de keten, raakt de levering van medische hulpmiddelen dikwijls verstoord. “Weerbaarheid staat bij mij met stip op één. Stel dat een fabriek stilvalt door een overstroming of brand. Op dit moment weten we niet welke producten daar worden gemaakt, laat staan dat we weten of elders alternatieve producten voorhanden zijn. Op dat vlak zijn we stuurloos. Met als ultieme consequentie dat we patiëntenzorg moeten uitstellen.”

 

Voor weerbaarheid is data nodig, en die heeft Frisius MC net als andere ziekenhuizen onvoldoende. “Ik weet op dit moment niet hoe onze aanvoerketens eruitzien. Om ons te wapenen tegen verstoringen wil ik graag uiteenlopende scenario’s kunnen maken en evalueren, maar dat kan niet zonder data over die ketens. Daarvoor zijn we afhankelijk van leveranciers”, weet Berga. “Veel leveranciers zijn huiverig om data te delen, omdat ze niet weten wat daarmee gebeurt. Ik zou het graag willen omdraaien: wat als je als leverancier geen data deelt? Dan ben je voor ons als ziekenhuis een risico.”

Data delen als knock-out criterium

Op termijn wordt het delen van data via GDSN een randvoorwaarde om zaken te mogen doen. Niet alleen in Nederland, maar wereldwijd. Berga is daarvan overtuigd. “Binnen het inkoopverband IFZ hanteren we bepaalde criteria voor het selecteren van leveranciers. Het delen van productdata van medische hulpmiddelen via GDSN hebben we nu opgenomen als een knock-out criterium. Wie niet geautomatiseerd via GDSN binnen een acceptabele tijdspanne data levert, krijgt geen contract. Ook andere inkooporganisaties zoals UMCNL, IAZ en Santeon hebben vergelijkbare maatregelen genomen”, legt de inkoopmanager van Frisius MC uit. “Geloof me, dit vinden we heel spannend in ziekenhuisland. Maar we gaan het toch doen.”

 

 

GS1 Nederland werkt samen met Zorg Inkoop Netwerk Nederland (ZINN) binnen het project ‘Versnelling implementatie GDSN’. Het doel is om de gegevensuitwisseling van medische hulpmiddelen te verbeteren, met betrouwbare productdata als fundament voor toekomstbestendige zorg.