Marges, inkoopprijzen en –condities zijn geheimen die geen retailer openbaar maakt. Nog zo'n geheim: de hoeveelheid voedsel die elke dag weer in de vuilnisbak verdwijnt. Voedselverspilling is taboe.

Tristram Stuart schreef er in 2009 een boek over: Waste. Uncovering the global food scandal. Vorige week was hij in Nederland, op uitnodiging van het duurzaamheidsnetwerk FoodPolicy NL. Voor GS1 Opinie gaat hij in op de omvang van het probleem en de dilemma's die opdoemen bij het zoeken naar oplossingen.

Hoeveelheid afval is geheim

Stuart behoort tot de activisten die na sluitingstijd achterom bij veel supermarkten de afvalcontainers inspecteerden om te zien hoeveel voedsel er wordt weggegooid. "Het zijn schokkende hoeveelheden", zegt hij. "De hoeveelheid afval en wat ermee gebeurt is onduidelijk. Retailers houden dit geheim. Ze willen het niet vertellen aan hun investeerders en hun klanten. Maar feit is, dat Europese retailers nog steeds hun afvalbakken vullen met voeding die nog geschikt is voor menselijke consumptie."

Voedselbanken

Dit alles ondanks het feit dat verschillende retailers samenwerken met voedselbanken. "Die retailers doen goed werk. Bovendien is het minder duur dan het gewoonweg vernietigen van voedsel en het klinkt ook beter. Bedrijven moeten geen voedsel weggooien. Dan hoeven de vaak kwetsbare groepen in de samenleving ook niets uit de vuilnisbak te halen. Via de voedselbanken kunnen ze op een waardige manier overtollig voedsel consumeren zonder gezondheidsrisico's."

Het prijsmechanisme werkt

Ook het afprijzen van voedsel waarvan de houdbaarheidsdatum in zicht komt, werkt volgens Stuart goed. "Tot 2008 heeft Marks & Spencer nooit voedsel afgeprijsd. Dat paste niet bij hun positionering als retailer die alleen de beste kwaliteit levert. Maar toen ze het wél gingen doen, daalde hun voedselverspilling meteen met 20 procent. En vorig jaar zelfs met 40 procent! Dat prijsmechanisme werkt dus wel. Wat ook werkt is efficiënt voorraadbeheer, betere verpakkingen en het verwerken van producten die tegen de tht-datum aanzitten in kant-en-klare producten die via delicatessen-afdelingen worden aangeboden."

De helft gaat verloren

Op wereldschaal wordt volgens Stuart tweemaal zoveel voedsel geproduceerd als nodig is, en uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat de helft verloren gaat. "Alle oogsten van eetbare gewassen leveren elke dag per hoofd van de bevolking 4600 kilocalorieën (kcal) op", zegt Stuart. "Door het oogsten gaan 1600 kcal verloren. Gebruik van gewassen als veevoer kost 1700 kcal, waarna er weer 500 kcal bijkomen in de vorm van vlees en zuivelproducten. Door de distributie en bij de consument gaat weer 800 kcal verloren, waarna slechts 2000 kcal per hoofd van de bevolking overblijft."

Totale onzin

Het huidige systeem van voedselproductie leidt al tot onaanvaardbare milieuschade. "Dat wordt alleen maar erger als de VN zegt dat we 60 tot 70 procent meer voedsel moeten produceren, willen we in 2050 nog in staat zijn om de groeiende wereldbevolking te voeden. Dat is totale onzin. De meeste landen wereldwijd hebben meer voedselcapaciteit dan hun bevolking nodig heeft. Maar het systeem werkt verspilling in de hand. Zo gaat veel voedingswaarde verloren, omdat we gewassen die geschikt zijn voor humane consumptie als veevoer gebruiken."

Voedselverspillingspyramide

Als die gewassen door mensen worden gegeten en niet door vee, hebben de VS zelfs vier keer zoveel voedselcapaciteit als dat er monden te voeden zijn. Nederland en Duitsland drie keer zoveel. Om dit potentieel beter te benutten, moet het systeem veranderen, vindt Stuart. Hij bepleit de toepassing van de voedselverspillingspyramide. Essentieel onderdeel daarvan is de verwerking tot veevoer van overtollig voedsel, dat nu wordt vernietigd of op z'n best gecomposteerd.

Dit is het eerste deel van het interview met Tristram Stuart, auteur van het spraakmakende boek Waste. Uncovering the global food scandal.

Lees ook deel twee van dit artikel: Minder verspilling, minder wetten, minder mensen