In het TV programma "Leiders Gezocht" stelt Jeroen Smit dat het leiderschap van de twintigste eeuw niet meer voldoet en gaat hij op zoek naar "nieuwe leiders". 

Het profiel van die nieuwe leiders komt sterk overeen met het soort leiderschap dat nodig is om Supply Chain Management te implementeren.

In de managementboek-bestsellers "Het Drama Ahold" en "De Prooi" geeft auteur Jeroen Smit een onthutsend beeld van het leiderschap van grote internationale organisaties als Ahold en ABN AMRO. En deze gevallen staan bepaald niet alleen, zoals bekende voorbeelden als Enron en Lehman Brothers aantonen. Leiders blijken maar al te vaak alfamannetjes met sterke narcistische trekken en een bijna onbedwingbare neiging naar Zonnekoninggedrag. Deze leiders komen voort uit, en geven vervolgens vorm aan, een bedrijfscultuur waar er veel belang wordt gehecht aan "scoren", voor de korte termijn, voor de financiële aandeelhouderswaarde en waar een sterke hiërarchische structuur is.

In het TV programma "Leiders Gezocht" stelt Smit dat de eenentwintigste eeuw vraagt om een nieuw soort leiderschap en maakt hij een rondje langs organisaties en personen die aangeven hoe het nieuwe leiderschap er uit zou kunnen zien. De serie laat een beeld achter van een "nieuwe leider" die het algemeen belang van de organisatie voorop zet, die primair is geïnteresseerd is in lange termijn klantwaarde, in continuïteit en duurzaamheid, die een grote maatschappelijke ambitie combineert met een zekere mate van bescheidenheid, en die committment en passie heeft voor de mensen binnen en buiten zijn/haar organisatie. In de bijbehorende bedrijfscultuur wordt vooral samengewerkt tussen de mensen en de bedrijfsonderdelen en is er een duidelijke richting en doel waar mensen zich voor willen inzetten.

De managementliteratuur en –bladen staan vol over leiderschap. Termen als Visionair leiderschap, Participatief leiderschap, Coachend leiderschap, Dienend leiderschap, Moreel leiderschap, Authentiek leiderschap of Situationeel leiderschap vliegen je om de oren. In de wetenschappelijke literatuur is echter nauwelijks onderzoek gedaan naar welk type leiderschap het beste past bij organisaties die willen uitblinken in Supply Chain Management (SCM, het samenwerken met ketenpartners om zo de best mogelijke prestatie voor de eindgebruiker te realiseren). Toch lijkt het er sterk op dat, in de termen van Jeroen Smit, het nieuwe leiderschap veel beter aansluit bij uitblinkers in SCM dan het oude leiderschap. Hieronder een aantal kenmerken die van (nieuwe) SCM leiders worden gevraagd:

• Lange termijn visie: Een SCM leider heeft per definitie een lange termijn visie. Immers, intensief samenwerken met ketenpartners gaat pas echt rendement opleveren als je bereid bent samen de leercurve te doorlopen en wilt afzien van eenzijdige korte termijn resultaten ten koste van de ander.
• Continuïteit: De SCM leider heeft een hoge ambitie voor zijn/haar onderneming en het maatschappelijk belang. Maar hij/zij zit er niet primair om een stap in de eigen carrière te moeten maken. Continuïteit in de samenwerking, in de strategie en dus ook in de persoon die leiding geeft is cruciaal.
• Het goede voorbeeld geven: De SCM leider zal een toonbeeld moeten zijn van morele waarden, duurzaamheid, zorgzaamheid en ambitie. Bij SCM is eerlijkheid, openheid, en transparantie juist aan de top van de organisatie essentieel.
• Platte organisatie: De leider is niet zozeer "de baas" maar gebruikt hoofd, hart en handen van alle medewerkers. Het management is er vooral ook om de werkvloer te faciliteren. (Zie ook dit artikel.)
• Zoeken naar Balans: SCM is bij uitstek een klant- en procesgerichte aanpak. De SCM leider zal daarom veel aandacht hebben voor hoe (klant)processen door de organisatie heen lopen. Maar hij/zij begrijpt ook dat er een goede wisselwerking moet zijn tussen het aansturen van de resources en competenties van de organisatie enerzijds en de processen anderzijds. Het bedrijf moet zo goed mogelijk voldoen aan de klantwens, maar ook dicht bij de eigen kracht blijven. Juist het zoeken naar de juiste balans tussen vraag en aanbod kenmerkt de SCM leider.
• Focus op samenwerken: SCM betekent samenwerken, zowel intern als extern. Dus ook dat er steeds multifunctionele teams actief zijn en dat mensen in de organisatie elkaar kennen, begrijpen en waarderen. Een belangrijke competentie van de SCM leider is het vermogen om een sterk team te formeren en teamcompetenties van de medewerkers te versterken.
• Geef en creëer vertrouwen: Vertrouwen is het toverwoord bij SCM-implementatie. De SCM leider is een persoon die veel vertrouwen geeft en waarin men veel vertrouwen heeft. Aanhoudend bouwen aan vertrouwen is een hoofdtaak voor de SCM leider.
• Voortdurend verbeteren: In elke organisatie gaan er dingen fout. De vraag is hoe je daar mee omgaat. De SCM leider zal eerlijk uitkomen voor de gemaakte fouten en de situatie aangrijpen om verbeteringen door te voeren. Niet wegmoffelen of anderen de schuld geven maar leergeld betalen.

Hoe is het anno 2011 gesteld met het nieuwe SCM leiderschap? Hebben we echt iets van de kredietcrises en de boekhoudschandalen geleerd? Heeft samenwerken in ketens de toekomst? Of zullen we toch weer vervallen in oude fouten? Hoewel er vooralsnog niet heel veel reden voor optimisme is blijft er altijd de hoop dat de echte SCM leiders ons de weg zullen wijzen.

Prof.dr. Jack A.A. van der Veen

Bedrijf: Universiteit van Am...
Functie: Professor of Supply Chain Optimizat...

Wie ben ik:

Jack A.A. van der Veen is als Hoogleraar op het gebied van Supply Chain Optimization full-time verbonden aan de Faculteit Economie en Bedrijfskunde (FEB) van de Universiteit van Amsterdam (UvA). Tevens is hij directeur van de Executive Programma’s van de Amsterdam Business School (ABS) en lid van het management team van de FEB.

 

Jack’s onderzoeksinteresses bevinden zich op het gebied van Operations Research, Productie & Logistiek Management en Supply Chain Management. Hij geeft onderwijs in cursussen als “Operations & Process Management” en “Supply Chain Management”. Daarnaast  doceert hij in diverse executive programma’s en workshops, voornamelijk over aan Supply Chain Management gerelateerde onderwerpen. Hij heeft vele artikelen gepubliceerd, zowel in international research journals als in managementgeoriënteerde bladen.

 

Jack voltooide in 1986 zijn studie Econometrie (cum laude) aan de Rijksuniversiteit Groningen. Van 1986 tot 1990 was hij als wetenschappelijk assistent verbonden aan de interfaculteit Econometrie van de RUG. In 1992 promoveerde hij tot doctor in de Economische wetenschappen aan de RUG. Vanaf 1990 tot januari 2009 was Jack verbonden aan Nyenrode Business Universiteit en was hij onder andere directeur van het Center for Marketing & SCM, Associate Dean Degree Programs en Associate Dean Research.

lees verder