Het is een schokkende statistiek: voor 4,4 miljard euro wordt in Nederland jaarlijks voedsel verspild. Een nieuwe generatie RFID-tags kan bijdragen aan de oplossing voor dit probleem.

De overheid houdt ruwweg aan dat de consument elk jaar voor 2,4 miljard euro verspilt, en dat bij producenten, tussenhandel, horeca en supermarkten voor nog eens 2 miljard euro aan voedsel verloren gaat. Dit moet in 2015 met 20 procent zijn afgenomen, vindt de overheid. Daar moet de hele keten, van producent tot en met consument, voor zorgen.

De keten verlengen

De strijd tegen voedselverspilling is ook technologisch van aard. "We doen veel projecten in het bestrijden van voedselverspilling", zegt Toine Timmermans, programmamanager duurzame voedselketens bij Food & Biobased Research van Wageningen UR. "Ons onderzoek richt zich met name op innovatie en procesverbetering. Zo verlengen we de keten en voorkomen we derving. Het duurt jaren voordat onze onderzoeksresultaten het schap bereiken. Een goed voorbeeld is de 'modified atmosphere'-verpakking die het product langer vers houdt. Het is 10 jaar geleden bedacht en wordt nu in 60 tot 70 procent van de vleesverpakkingen gebruikt."

Project Pasteur

Een zeer ambitieus project dat momenteel volop wordt getest heet Pasteur. Vernoemd naar Louis Pasteur, de 19e-eeuwse uitvinder van de pasteurisatietechniek, is dit een project van een Europees onderzoeksconsortium dat een nieuwe generatie RFID-tags wil ontwikkelen. RFID-tags die zijn uitgerust met sensoren die voortdurend de versheid van producten monitoren. Op dit moment lopen er verschillende pilotprojecten in Spanje, Oostenrijk, België en in Nederland. Daarbij zijn versleveranciers, verpakkingsbedrijven en supermarktorganisaties betrokken.

Via de satelliet

"Je moet hierbij denken aan RFID-tags in containers die de kwaliteit monitoren van ladingen avocado's die vanuit Chili naar Nederland worden verscheept", zegt Timmermans. "Of tags in dozen aardbeien of bananen. Ze monitoren omgevingsfactoren zoals de temperatuur, de luchtvochtigheid of de hoeveelheid ethyleen die de producten afscheiden. Allemaal informatie over de versheid van de producten. Die gegevens worden door de tags via de satelliet verzonden. Zo kan er desgewenst worden ingegrepen, bijvoorbeeld door containers op afstand extra te ventileren om de hoeveelheid ethyleen te verminderen."

Intelligent transport

Een ander voorbeeld is karkassen voorzien van RFID-tags. "Hierbij gaat het niet om de omgeving van het product, maar het product zelf", licht Timmermans toe. "Aangebracht op het vlees meten die sensoren zaken als temperatuur en zuurgraad van het vlees. Die tags geven voortdurend door hoe de kwaliteit en de versheid van het vlees is. Ook hier kan desgewenst op afstand worden ingegrepen in het gekoelde transport. Zulke intelligente aansturing van transport op basis van sensorinformatie levert veel minder uitval op."

Geen inschattingen meer

In het kader van project Pasteur heeft Wageningen UR ervoor gezorgd dat alle sensorgegevens kunnen worden omgezet in bruikbare houdbaarheidsdata. Volgens Timmermans komt hiermee voor de handel informatie beschikbaar over de werkelijke staat van het product. "Dus geen inschattingen meer op basis van ervaringsgegevens, met een flinke veiligheidsmarge om maar geen risico te lopen", zegt hij. "Nee, de daadwerkelijke houdbaarheid is dan bekend en daar kan de winkel dan op sturen."

Concurrentievoordeel

De eerste Pasteur-pilot was in vers vlees en startte een jaar geleden. Binnenkort worden de eerste testresultaten bekend gemaakt. "In Nederland lopen projecten in vlees, avocado's en bloemen", zegt Timmermans. "Op de Hortifair in november gaan we wat melden. Dat doen we ook volgend jaar tijdens Fruit Logistica. Ook zullen we presentaties houden en publiceren we de gegevens. Op dit moment willen de betrokken bedrijven nog niet worden genoemd. Ze hebben ook geïnvesteerd in de pilotprojecten en het kan hen een concurrentieel voordeel opleveren."

20 tot 25 procent minder uitval

De RFID-projecten van Pasteur betreffen met name omverpakkingen als dozen, kratten, koelingen en containers. Voor toepassing op itemniveau zijn de tags nog te duur. Een tagprijs van onder de één dollar laat zich ook niet voor alle producten rondrekenen. "Voor rundvlees kan het wel, maar voor varkensvlees wordt het moeilijk", stelt Timmermans. "De marges in varkensvlees zijn erg laag. Doel is om 20 tot 25 procent minder uitval van producten te realiseren in de ketens waar dit wordt toegepast. Dat is zeer realistisch. Sterker, ik verwacht dat dit de ondergrens is van het besparingspotentieel."

Standaarden cruciaal

Vraag is, wanneer dit scenario realiteit kan worden. Timmermans: "Ik ga eran uit dat binnen een jaar nadat de gegevens van de pilotprojecten bekend zijn, een samenwerkingsverband van bedrijven wordt opgestart om zulke nieuwe generatie RFID-toepassingen daadwerkelijk te ontwikkelen. Als dat de testfase is ontgroeid en het wordt uitgerold, moet het natuurlijk aansluiting vinden bij de standaarden van GS1. Dat is van cruciaal belang."

Klik hier voor meer informatie over Pasteur