Ontegenzeggelijk is "duurzaamheid" het modewoord van deze tijd. Maar toch wil het met de echte doorbraak nog niet zo vlotten; klanten blijken nog steeds niet echt te willen betalen voor duurzaamheid. 

Dat wordt anders als kostenverlaging en duurzaamheid hand in hand gaan. Logistiek speelt daarbij een cruciale rol.

In de schaduw van de top over de Euro-crisis vond in Durban de klimaattop plaats, wederom met een teleurstellend resultaat. Blijkbaar kan alle aandacht voor duurzaamheid nog steeds niet worden omgezet in echte doorbraken. Wat in het groot geldt, is helaas in het klein niet anders. Hoewel in onderzoeken uit binnen- en buitenland consumenten aangeven bereid te zijn voor duurzaamheid te willen betalen, blijkt dat in de praktijk vaak niet het geval; eerder wordt een gebrek aan duurzaamheid door consumenten als negatief ervaren. Aangezien noch overheden, noch consumenten het duurzaamheidideaal daadwerkelijk aanjagen, ligt de verantwoordelijkheid voor duurzaamheiddoelstellingen vooral bij de bedrijven. En in het bijzonder bij de logistieke (keten)functie van die bedrijven.

Duurzaam en efficiënt

Duurzaamheid hoeft lang niet altijd geld te kosten. In een serie Nuon TV-commercials worden Edward (in maatpak) en Ed (in werkmanskleding) opgevoerd. Edward wil de planeet redden, maar Ed gaat het gewoon om de centjes. En natuurlijk willen ze uiteindelijk beide hetzelfde omdat duurzaamheid gewoon geld oplevert. In de (academische) literatuur woedt al lange tijd een debat over de mate waarin duurzaamheid en efficiëntie samen kunnen gaan. Hoewel de mogelijkheden niet in alle gevallen zonneklaar zijn, is het een goed idee om te beginnen bij die situaties waarbij er geen fundamentele tegenstelling is.

LED lampen

Onlangs werd in de Wall Street Journal een even simpel als duidelijk voorbeeld besproken: het al dan niet gebruiken van LED-lampen. LED-lampen zijn duurder in de aanschaf maar goedkoper in het energieverbruik en ze gaan langer mee dan gewone lampen. Helaas blijkt uit berekeningen dat de financiële voordelen van verminderd energieverbruik niet opwegen tegen de nadelen van de verhoogde aanschafkosten. Vanuit de idealen van duurzaamheid (in dit geval: minder energieverbruik) besluiten sommigen desondanks tot het gebruik van LED- lampen. Maar dat is relatief gezien "kruimelwerk". De hoop is er op gevestigd dat de productiekosten van LED-lampen zodanig afneemt dat de kostenbalans de andere kant op slaat; in dat geval zal men ongetwijfeld massaal overgaan op LED-lampen. Het is dus aan de (productie)logistiek om met nieuwe (technologische) doorbraken duurzame oplossingen te bereiken.

In het WSJ artikel wordt echter een andere interessante opmerking gemaakt. Het proces van het vervangen van uitgebrande lampen kan voor organisaties aanzienlijke kosten met zich meebrengen. Als bijvoorbeeld Walmart de lampen op het parkeerterrein moet vervangen dan moet daarvoor een speciale installatie worden ingehuurd en aardig wat mankracht voor worden ingezet. Aangezien LED-lampen langer meegaan, hoeven deze minder vaak te worden vervangen. Berekeningen tonen aan dat als deze vervangingskosten in het plaatje worden meegenomen, LED-lampen opeens goedkoper zijn dan de andere lampen. Kortom, als niet alleen de inkoopkosten maar ook de operationele kosten goed worden ingeschat, kan de duurzame oplossing ook de meest efficiënte oplossing blijken te zijn.

Duurzaamheid door ketensamenwerking

Logistiek is ook over de grenzen van je eigen organisatieonderdeel heenkijken. Juist door samenwerken met andere partijen kunnen zowel efficiëntie- als duurzaamheidresultaten geboekt worden. Dat gaat verder dan retourlogistiek en cradle-to-cradle. Logistiek zal steeds belangrijker worden om op het gebied van duurzaamheid iets te kunnen bereiken.

Dit artikel verscheen eerder op logistiek.nl

Prof.dr. Jack A.A. van der Veen

Bedrijf: Universiteit van Am...
Functie: Professor of Supply Chain Optimizat...

Wie ben ik:

Jack A.A. van der Veen is als Hoogleraar op het gebied van Supply Chain Optimization full-time verbonden aan de Faculteit Economie en Bedrijfskunde (FEB) van de Universiteit van Amsterdam (UvA). Tevens is hij directeur van de Executive Programma’s van de Amsterdam Business School (ABS) en lid van het management team van de FEB.

Jack’s onderzoeksinteresses bevinden zich op het gebied van Operations Research, Productie & Logistiek Management en Supply Chain Management. Hij geeft onderwijs in cursussen als “Operations & Process Management” en “Supply Chain Management”. Daarnaast  doceert hij in diverse executive programma’s en workshops, voornamelijk over aan Supply Chain Management gerelateerde onderwerpen. Hij heeft vele artikelen gepubliceerd, zowel in international research journals als in managementgeoriënteerde bladen.

Jack voltooide in 1986 zijn studie Econometrie (cum laude) aan de Rijksuniversiteit Groningen. Van 1986 tot 1990 was hij als wetenschappelijk assistent verbonden aan de interfaculteit Econometrie van de RUG. In 1992 promoveerde hij tot doctor in de Economische wetenschappen aan de RUG. Vanaf 1990 tot januari 2009 was Jack verbonden aan Nyenrode Business Universiteit en was hij onder andere directeur van het Center for Marketing & SCM, Associate Dean Degree Programs en Associate Dean Research.

lees verder