Vanaf begin volgend jaar gaat de supermarktsector de nieuwe streepjescode gebrui¬ken, de zogeheten 'databar'van GS1. In het buitenland is dat vier jaar uitgesteld, maar in Nederland niet. Waarom niet? Een rondje langs de velden.

De nieuwe GS1-databar vervangt vanaf 1 januari de EAN-13 code, de huidige streepjescode. Met die nieuwe GS1-streepjescode is vorig jaar pas voor het eerst proefgedraaid, een project met Sligro en met Wijngaard Kaas, dat Sligro het huismerk kaas levert. Alle landen hebben de invoering uitgesteld tot 2014, maar de Nederlandse branche houdt vast aan 2010. Klinkt ferm, Nederland loopt weer voorop, zogezegd. Maar onder logistiekelingen en streepjesdeskundigen gaat het gerucht dat de handel niet wilde uitstellen, terwijl fabrikanten voorlopig niet van plan lijken meteen volgend jaar mee te doen. Hebben handel en industrie weer een nieuw meningsverschil?

Voordelen
De GS1 Databar is een van de eerste wapenfeiten van de mondiale standaardenorganisatie GS1. Tot voor kort waren er nog afwijkende standaarden. Pas na veel vijven en zessen kwam met GS1 een echt mondiale organisatie tot stand, die standaarden ontwikkelt voor onder meer EDI, RFID en EAN-codes. Inmiddels zijn er door toedoen van GS1 de nodige wereldwijde uniforme standaarden en dat levert de nodige efficiency op. De GS1-databar moet er daar ook een van worden. Wat zijn die voordelen onder andere?

• hij kan meer informatie opslaan
• hij is kleiner (dus biedt hij meer ruimte voor andere consumenteninformatie op de verpakking)
• ketenbeheer tot en met de kassa, bijvoorbeeld info van tht's
• hij biedt meer mogelijkheden voor actiebeprij-zing, prijsveranderingen en prijsdifferentiatie
• hij biedt meer managementinformatie

De nieuwe barcode kan volgens GS1 Nederland al met al meer informatie op een product kwijt. De supermarktpartijen hebben met elkaar afgesproken vast te houden aan de implementatiedatum van 1 januari 2010. Dit betekent dat de scansystemen van de handel de GS1-databar dan moeten kunnen scannen. Daarnaast moeten zij de huidige streepjescode ook nog kunnen blijven scannen. Fabrikanten bepalen zelf - of in overleg met de handel - wanneer ze op de nieuwe GS1-databar overstappen. Het lijkt dus geen echt opgelegd pandoer, alleen: wat is 'in overleg met de handel'?

CBL, GS1
GS1 Nederland vroeg vorig jaar november aan de supermarktketens of zij 1-1-2010 zouden kunnen halen. 85% zei daar ja op, de andere 15% gaf geen gehoor.

Het CBL heeft eerder dit jaar nog een rondje langs de velden gemaakt om te kijken of het alle leden ook gaat lukken. René Roorda, adjunct-directeur CBL: "Toen duidelijk werd dat het ook mogelijk was, hebben we ook gesteld dat we aan deze datum vasthouden."

O ja, zeker haalbaar, meent ook branche-adviseur Marco van der Lee van GS1. "De markt is volop bezig met de implementatie. Iedereen beseft dat de GS1-databar veel kansen biedt om de logistiek in de winkel te verbeteren. Naar aanleiding van het internationaal besluit heeft GS1 Nederland met de Nederlandse retailers en fabrikanten besproken wat de behoefte in Nederland was. De Nederlandse markt heeft vervolgens besloten om vast te houden aan 2010 om zo snel mogelijk de voordelen ervan te kunnen benutten."

Nog geen voordeel
Maar wat blijkt? Het gaat alleen maar om de technische mogelijkheid om die nieuwe code te lezen. "Het zal nog jaren duren voordat industrie en handel ook echt de vruchten gaan plukken van de toegevoegde waarde die de nieuwe code biedt, zoals de vermelding van tht's of andere extra informatie", aldus Roorda. "Dat geldt zowel voor A-merken als voor huismerken van supermarktorganisaties." Waarom dan toch die behoefte om voor de muziek van alle andere landen uit te lopen? Roorda: "In eerste instantie was het GS1 die met de datum van 1 januari 2010 kwam. Wij zijn daarna samen met GS1 vanaf 2007 alle verantwoordelijke mensen bij de handel gaan informeren over wat er met de nieuwe code mogelijk is. In Nederland lopen we op veel gebieden voorop in de supermarktsector, zoals met GS1 DAS. En als het mogelijk is om het nu in te voeren, waarom dan wachten?"

FNLI
Laat dit gezegd zijn: ook de FNLI is een groot voorstander van de GS1-databar. Maar: woordvoerder Murk Boerstra van de FNLI houdt vast aan wat hij 'realisme' noemt. "Het heel goed dat een volledige invoering - dus dat alle kassa's in de retail de GS1-databar kunnen lezen - niet gehaald wordt. Dat is ook geen ramp. De databar vervangt de huidige EAN-code ook niet, het is er een aanvulling op. En op termijn gaat hij hem opvolgen. Kijk, in elk land is de invoering uitgesteld, alleen in Nederland niet. Dat is een goed streven. Maar verwacht dan ook niet dat elke producent en elke retailer per die datum alleen nog de databar gebruikt. Sterker nog, dat lijkt me een verkeerde aanpak."

Volgens Boerstra zullen fabrikanten met het gebruik van de nieuwe streepjescode geleidelijk beginnen. De handel zal sneller zijn, vooral ook omdat de handel in feite alleen maar de kassasoft-ware hoeft aan te passen. Bovendien, de GS 1-code biedt vooral voordelen voor versartikelen, in verband met die tht.

Boerstra: "De grootste directe voordelen zijn voor weegproducten en producten met een kortere tht, doordat de databar meer informatie over die tht-datum biedt. Voor een Mars-reep is vooral de klei nere omvang van de databar een voordeel. Maar het is niet zinvol en ook niet eenvoudig haalbaar om voor elke productiebatch een nieuwe code met nieuwe tht op de voorbedrukte verpakking te zetten. Bovendien zijn veel dkw-producten zoals repen en drinkflesjes ook bedoeld voor het grijze kanaal. Het is niet handig om al met de nieuwe databar te gaan werken wanneer niet alle kassa's ii dat kanaal die nieuwe code kunnen lezen."

Vers, dkw...
Een groot deel van de achterban van de FNLI produceert houdbare artikelen. GS1 beaamt dat het vooral voor vers en semi-vers de moeite waard is. Van der Lee: "Retailers willen graag met extra informatie aan de slag om in de winkel met name de versoperatie beter te managen. We verwachten dan ook dat versartikelen en huismerken van supermarktketens zo'n beetje als eerste een GS1-databar hebben."
Maar navraag bij Nederlandse supermarktbedrijven leert dat die nog niet zo warmlopen voor het gebruik van de nieuwe streepjescode bij verswaren en/of huismerken.

Albert Heijn
AH is momenteel aan het inventariseren wat er allemaal aangepast moet worden, aldus een AH-woordvoerster. En: "Wellicht dat het gebruik ervan als aanbieder van huismerkproducten in ds toekomst voor ons interessant kan zijn, maar het heeft nu geen prioriteit."

Schuitema
Woordvoerster Rianne de Graaf laat weten: "Het gebruik van de code voor extra informatie op onze eigen producten vinden we zeker voor de toekomst interessant, maar nu richten we ons alleen op het scanbaar maken van producten."

Super de Boer
Woordvoerster Yvonne van Asselt laat alleen weten dat "Super de Boer momenteel de mogelijkheden van het gebruik van de GS1-databar voor commerciële doeleinden bekijkt". Trouwens, deze drie partijen zeggen hun CS1-databarhuiswerk op 1 januari wel af te hebben.

Unilever: niet eerder dan...
Dan maar eens Unilever bellen; grote fabrikant, cosmetica, dkw-voeding, maar ook producten met een kortere tht, zoals Adez, Becel Pro-active en Knorr Vie.
Woordvoerder Tom Gordijn zegt dat Unilever altijd bereid is te investeren in nieuwe middelen om de kwaliteit van z'n producten beter te borgen. Maar is Unilever meteen op 1-1-2010 klaar? Gordijn: "Met een productportfolio van ruim 2.000 SKU's is het belangrijk om eerst te bekijkei welke artikelen op grond van korte houdbaarheii en verpakkingsformaat het eerst aan bod moeter komen. We verwachten in 2010 de eerste analysÉ afgerond te hebben. Als er geen extra informatie nodig is op onze producten en er is nog voldoende ruimte op de verpakkingen beschikbaar, dan blijven we de huidige barcodes gebruiken - tot aan het moment dat we overgaan op een relaunch of een introductie. Wij wachten verder het moment af dat alle retailers met dit systeem kunnen werken."
Met andere woorden, geen superhaast met die GS1-databar. En de bal wordt ook weer teruggekaatst naar de handel: pas eerst maar eens die kassa's aan.

Sligro-proef:€ 175.000
GS1 vindt dat de supermarkten het voor de kosten niet hoeven te laten. Van der Lee: "De GS1-databar kan nu al door een deel van de scanners gelezen worden. De inhoud van de barcode blijft de artikelcode die we nu gebruiken om producten af te rekenen. Daarom blijven de kosten om de GS1-databar in te voeren, beperkt."
Sligro deed vorig jaar een proef met kaasleverancier Wijngaard. Bij het GS1-Nederland-congres dat jaar gaf Sligro aan dat voor de foodservicetak, alle Em-Teen Golff-winkels de investering zou uitkomen op € 175.000 euro. Dat was trouwens in de oude situatie van Sligro, met meer Golff-supermarkten dan nu. Wat waren die kosten? Alle handscanners en alle weegapparatuur en de winkelautomatisering aanpassen en nieuwe artikelcodes in de datawarehouse invoeren.
Maar als retailers de aanvullende gegevens uit de GS1-databar willen gebruiken, zoals een tht-datum scannen om de kwaliteit van versproducten beter te borgen, dan kost dat meer, erkent Van der Lee (GS1) "Dan moet er intelligentie in het kassasysteem worden ingebouwd, zodat de kassa kan nagaan of er korting op een versproduct mag worden gegeven en/ of dat het product niet meer verkocht mag worden omdat het 'over datum' is. De implementatiekosten zijn bij retailers en fabrikanten dan aanzienlijk hoger, maar het levert ook veel meer op."

Uit onderzoek van GS1 Nederland blijkt:

• 60% geeft aan acties sneller te kunnen starten en prijzen real-time te kunnen aanpassen bij producten met een variabel gewicht;
• 53% wil voorraden beter gaan managen op basis van 'firstin, fïrst out';
• 47% wil automatische kortingsberekening op basis van de houdbaarheidsdatum aan de kassa doorvoeren;
• slechts 20% wil een batchnummer gebruiken om consumenteneenheden te tracken en tracen.

Kassawerk volgens Centric
En hoe zit het nou met die kassa? Iet-bedrijf Centric levert kassasystemen en is volgens een woordvoerder afgelopen jaar al door supermarktbedrijven benaderd met de vraag 'hoe zit dat?'. En het zit zo: Centric kan de software aanpassen zodat de EAN-informatie uit de nieuwe GS1-databar kan worden gelezen. Dan hoeft de kassa verder niet aangepast te worden. Maar wil een supermarktketen ook tht-data kunnen pakken, dan moet de kassasoftware wél aangepast worden. Die verzoeken verwacht Centric pas in de loop van 2010. De zegsman: "We verwachten op korte termijn nog geen artikelen op de markt met alleen een GS1-databar. Waarschijnlijk worden de oude en nieuwe codes eerst nog enige tijd naast elkaar gebruikt voor we echt op GS1 overstappen."