In 1974 kregen 'whise guys' van IBM de opdracht om de wachttijden bij de kassa te verkorten en supermarkten een nieuw instrument te bieden waarmee ze hun voorraden konden bijhouden. Dit resulteerde in de geboorte van de barcode. Destijds dacht iedereen dat machines op korte termijn de cijfers zouden kunnen lezen en dat de streepjescode snel overbodig zou worden. Niets was minder waar.

De barcode, een patroon van 30 zwarte en 29 witte lijnen met daaronder cijfers, was in eerste instantie bedoeld om de prijs van een plakje Juicy Fruitkauwgom uit te lezen. Vandaag de dag worden er dagelijks ongeveer tien miljard streepjescodes gescand en wordt de code gebruikt voor verschillende toepassingen: vooral op plaatsen waar met een groot aantal producten of mensen wordt gewerkt. De consument kent de barcode vooral van de verpakkingen in de supermarkt, boeken in de bieb of van e-tickets. Maar met de code kunnen bijvoorbeeld ook ziekenhuizen hun medicijn- en bloedvoorraad registreren. De barcode en een verpakking zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Kijk in de toekomst
Er zijn een hoop ideeën over hoe de toekomst op gebied van coderen eruit ziet. Bert-Jan Dijk van Koningh hierover: 'RFID heeft absoluut toekomst, maar op consumentenverpakkingen is die nog heel ver weg. De technische haalbaarheid hiervan is lastig, als er bijvoorbeeld een aluminium laagje op wordt gelegd, werkt de chip niet meer. Het idyllische idee van winkelkarretjes waarbij je onder een poortje doorloopt, er een piep klinkt en de hele kar is betaald, is nu zeker niet haalbaar. Als je kijkt naar barcodescanners bijvoorbeeld, daar zijn er gigantisch veel van in omloop. Maar van RFID scanners zijn er heel weinig in omloop, dit is voorlopig de bottelnek van RFID.' Remco van Keulen, sales engineer bij Zetes-Bopack Systems, is dit gedeeltelijk met Dijk eens: 'Als het gaat om RFID en NFC denk ik dat uiteindelijk één van de twee systemen overleeft en wordt geïntegreerd als vervanger van de barcode. De barcode zal echter pas verdwijnen als er een waterdicht alternatief is, met
een wereldwijde standaard. Het systeem mag dan ook geen storingen opleveren door invloed van magnetische velden of uitleespoorten die elkaar beïnvloeden. Niemand zit te wachten op de rekening van het potje pindakaas van de man/vrouw naast hem bij de kassa zie het idee van betalen door onder een poortje te lopen in ieder geval wel gebeuren.’

Slimmer idee
Bert-Jan Dijk is van mening dat RFID op consumentenschaal nog veel te duur is. 'Zeker op dit moment. Er wordt door de recessie al gedrukt op de prijs van leveranciers, dat werkt ook niet echt mee aan de introductie van RFID voor consumenten.' Volgens Dijk zullen RFID en de barcode voorlopig wel naast elkaar blijven bestaan: 'Technisch gezien is de barcode niet verouderd, het zit goed in elkaar. Maar er zijn nou eenmaal slimmere ideeën ontstaan in de loop van de tijd, waaronder RFID en NFC. Of de barcode uiteindelijk helemaal verdwijnt durf ik niet te zeggen, maar RFID zal in de toekomst wel een stuk van de barcode vervangen.'
Van Keulen vult hierop aan: 'Er zal inderdaad wel een overbruggingsperiode komen waarin beide systemen (barcode en RFID) naast elkaar operationeel zullen zijn. Alles hangt af van de druk die de supermarktketens opleggen aan de fabrikanten. Gaan die ketens samenwerken, dan kan het snel gaan.' Belangrijk is het vinden en toekennen van een wereldwijde standaard. De prijs van een tag ten opzichte van het product is nog veel te duur.'

Vernieuwing
Nieuw is de GS1 DataBar. Deze barcode moet vanaf 1 januari 2010 aan alle scanners in de supermarkt scanbaar zijn en is geschikt voor point-of-sale. De GS1 DataBar is kleiner dan de hierboven besproken barcode en kan meer informatie bevatten, zoals een houdbaarheidsdatum of een batchnummer. Marco van der Lee, brancheadviseur levensmiddelen van GS1 Nederland: 'Door de extra informatieopslag kunnen producten sneller getraceerd worden. De GS1 DataBar kan al door een deel van de scanners worden gelezen. De inhoud van de barcode blijft immers de GS1-artikelcode die nu gebruikt wordt om producten af te rekenen. Op het moment dat retailers de aanvullende gegevens uit een GS1 DataBar willen gebruiken, dan moet er intelligentie in het kassasysteem worden ingebouwd. Retailers en fabrikanten willen steeds meer inzicht in de keten om hun processen efficiënter te kunnen inrichten. Daar is informatie voor nodig, de GS1 DataBar is een oplossing met extra mogelijkheden om hen daarin te ondersteunen.'

Onmisbaar
Verschillende sectoren krijgen vanuit de overheid of vanuit de branche, opgelegd dat de logistieke stroom in grote delen of volledig getrackt en getraced moeten kunnen worden. Barcodes, RFID-labels en in de toekomst NFC-technologie zijn hierbij onmisbaar.